Kısaca
Kolay gelecekler
Fiiller hiç değişmez: 我去 (wǒ qù) giderim, 他去 (tā qù) gider. Zaman 昨天 (zuótiān, dün) ve 明天 (míngtiān, yarın) gibi kelimelerle gösterilir, 了 (le) ise tamamlanmış eylemi işaretler.
Evet/hayır sorusu sona 吗 (ma) ekleyerek kurulur, tıpkı “mı” gibi: 你喝茶吗？(nǐ hē chá ma?) “Çay içer misin?” Niteleyen ismin önüne gelir: 我的书 (wǒ de shū) “benim kitabım”, 我买的书 (wǒ mǎi de shū) “aldığım kitap”.
Birçok kelime bildiğin parçalardan kurulur: 电 (diàn, elektrik) + 脑 (nǎo, beyin) = 电脑 (diànnǎo), bilgisayar. 火车 (huǒchē), tren, kelimesi kelimesine “ateş arabası”dır. Pinyin’deki ü de Türkçedeki ü’dür: 女 (nǚ), kadın.
Zorlayacaklar
Her hecenin dört tondan biri ya da nötr bir tonu vardır ve ton anlamı değiştirir: 买 (mǎi) “satın almak”, 卖 (mài) “satmak” demektir. Türkçede ses tonu duyguyu gösterir, Çincede ise kelimenin parçasıdır.
Alfabe yoktur: her karakter anlamı ve okunuşuyla birlikte öğrenilir. Yaklaşık 2.500 karakter gündelik metinlerin %98 kadarını karşılar; 河 (nehir) ve 海 (deniz) içindeki 氵 (su) gibi parçalar akılda tutmana yardım eder.
Pinyin Latin harflerini Türkçeden farklı değerlerle kullanır: x ş’ye, q ç’ye yakındır, c “ts”, zh ise dil geriye kıvrılarak söylenen bir c’dir: 谢谢 (xièxie), 去 (qù), 菜 (cài), 中国 (Zhōngguó). Üstelik temel sıra özne, fiil, nesnedir: 我喝茶 (wǒ hē chá) “ben içerim çay”, yani fiil Türkçedeki gibi sonda değil.
İlk 10 ifaden
| İfade | Nasıl söylenir | Anlamı |
|---|---|---|
| 你好 (nǐ hǎo) | ni hau | Merhaba |
| 谢谢 (xièxie) | şiye-şiye | Teşekkürler |
| 不客气 (bú kèqi) | bu kı-çi | Rica ederim |
| 对不起 (duìbuqǐ) | duey-bu-çi | Özür dilerim |
| 再见 (zàijiàn) | dzay-cien | Hoşça kal |
| 多少钱？(duōshao qián?) | duo-şao çien | Ne kadar? |
| 洗手间在哪儿？(xǐshǒujiān zài nǎr?) | şi-şou-cien dzay nar | Tuvalet nerede? |
| 我听不懂 (wǒ tīng bu dǒng) | uo ting bu dung | Anlamıyorum |
| 请说慢一点 (qǐng shuō màn yìdiǎn) | çing şuo man yi-dien | Lütfen biraz daha yavaş konuşun |
| 我要这个 (wǒ yào zhège) | uo yao cı-gı | Bunu alayım |
A1’den B2’ye: her seviyede ne öğrenmeli
- A1
Pinyin ve dört ton, kelime sırası, 是 (shì, olmak), 有 (yǒu, var olmak, sahip olmak), 吗 ve soru kelimeleriyle sorular, sayılar ve sayı sözcüğü 个 (ge); yaklaşık 500 kelime ve 300 karakter.
- A2
Tamamlanmış eylem için 了 (le), yaşanmış deneyim için 过 (guo), 比 (bǐ) ile karşılaştırma, 想, 要, 会, 能, 可以 kiplik fiilleri ve diğer sayı sözcükleri; yaklaşık 1.200 kelime ve 600 karakter.
- B1
Sonuç ve yön tümleçleri (听懂, 看完, 走进来), 把 (bǎ) ve 被 (bèi) ile cümleler, 的, 得, 地 parçacıkları, 虽然…但是 (gerçi… ama) gibi bağlı cümleler; yaklaşık 2.200 kelime ve 900 karakter.
- B2
Karmaşık cümleler, resmî yazı dili, kalıplaşmış deyimler 成语 (chéngyǔ), haberler ve uzun metinler; 3.000 kelime ve 1.200 karakter ya da fazlası.
Çince öğrenmek ne kadar sürer
ABD Dışişleri Bakanlığının eğitim kurumu Foreign Service Institute’a (FSI) göre ana dili İngilizce olan biri, Çinceyi iş hayatında profesyonel düzeyde kullanabilmek için yaklaşık 88 haftalık yoğun eğitime ihtiyaç duyar. Bir dil senin ana diline ne kadar yakınsa yol o kadar kısalır.
Süreler hakkında daha fazlası: Bir dili B1 ve B2 seviyesine kadar öğrenmek ne kadar sürer?.
İlk ayın, günde 15–20 dakika
Pinyin ve dört ton: her gün mā, má, mǎ, mà gibi dizileri, ayrıca 你好, 谢谢 ve 1’den 10’a sayıları dinleyip tekrar et.
İlk 30 karakterin ve parçaları (人, 口, 大, 小, 中, 水), 我, 你, 他 zamirleri ve 吗 ile sorular. Telefonuna pinyin klavyesi ekle.
Kelime sırası ve zaman kelimeleri: 我今天学习中文 (wǒ jīntiān xuéxí Zhōngwén), 个 ve 本 sayı sözcükleri, 100’e kadar sayılar. Her gün pinyin klavyesiyle üç cümle yaz.
Kafede ya da dükkânda kısa diyaloglar, 多少钱 ve 我要这个, tekrarda 150 kelime. Ana dili Çince olan biriyle ya da sohbette beş dakika konuşmayı dene.
Tipik hatalar ve onlardan nasıl kaçınılır
Sıfatlar 是 almaz. Onun yerine 很 (hěn) kullan: 我很累 (wǒ hěn lèi).
Türkçe mantığıyla “我茶喝” denmez: nesne fiilden sonra gelir, 我喝茶 (wǒ hē chá) “çay içerim”. Zaman ise Türkçedeki gibi fiilden önce kalır: 我明天去北京 (wǒ míngtiān qù Běijīng) “yarın Pekin’e gidiyorum”.
Sayının yanında bir sayı sözcüğü gerekir, Türkçedeki “üç tane kitap” gibi: 三本书 (sān běn shū), üç kitap. Emin değilsen en yaygın sayı sözcüğü olan 个’yi (ge) kullan.
Soru kelimesi olan soruya 吗 eklenmez, tıpkı Türkçede “Nereye gidiyor musun?” denmediği gibi: 你去哪儿？(nǐ qù nǎr?) “Nereye gidiyorsun?”
Biliyor muydun?
- Sayılar sesleriyle anlam taşır: 八 (bā, sekiz) 发 (fā, zenginleşmek) kelimesine benzer, 四 (sì, dört) ise 死 (sǐ, ölüm) gibi duyulur; bu yüzden bazı binalarda dördüncü kat yoktur.
- Türkçedeki çay kelimesi, Farsça üzerinden Çince 茶 (chá) kelimesine dayanır. İngilizce tea ise Hollandalı tüccarların getirdiği, güney Çin lehçelerindeki te’den gelir.
- Mandarin Çincesinde tonlar sayılmazsa yalnızca yaklaşık 400 farklı hece vardır; bu yüzden birçok kelime birbirine benzer ve bağlam çok önemlidir.
Çince sınavları
Başlıca uluslararası sertifikalar: HSK. Bunların çoğu seviyelerini A1’den C2’ye CEFR ölçeğine bağlar.
NewLexi Çince öğrenmene nasıl yardım eder
- Senin konularında kelimeler. Çince kelimeler istediğin her konu için seçilir ya da çevirmenden, bir metinden, fotoğraftan veya dosyadan eklenir.
- Aralıklı tekrar: her kelime için, dört öğrenme düzeyiyle.
- Çince hikâyeler ve diyaloglar senin seviyende, senin kelimelerinle yazılır; çevirisini görmek için herhangi bir kelimeye dokun.
- A1’den C2’ye Çince gramer, yapay zekâ düzeltmeli yazma çalışması ve sohbet.
- Kilit ekranında kartlar ve iPhone widget’ları: kelimeleri yolda tekrar et.
FAQ
Çince Türkçe konuşanlar için zor mu?
Tonlar ve karakterler herkes için zordur; FSI Çinceyi İngilizce konuşanlar için en zor diller arasında sayar. Gramer ise Avrupa dillerinin çoğundan basittir ve Türkçeye bazı yönlerden benzer, bu yüzden basit konuşma cümleleri şaşırtıcı derecede çabuk gelir.
B1’e ulaşmak ne kadar sürer?
İspanyolcanın iki ila üç katı kadar: yaklaşık 1.000 saat, yani günde bir saatle iki ila üç yıl. Konuşma genellikle bu seviyeye okumadan önce ulaşır.
Hangi sertifikaya girmeliyim?
Ana sınav HSK’dir: 1’den 6’ya seviyeleri ve 7–9. seviyeler için ileri bir sınavı vardır. B1 kabaca HSK 3–4’e karşılık gelir, ama bu karşılaştırma tartışmalıdır. Tayvan için TOCFL vardır.
Basitleştirilmiş mi, geleneksel karakterler mi?
Basitleştirilmiş karakterler Çin anakarasında ve Singapur’da, geleneksel karakterler Tayvan’da, Hong Kong’da ve Makao’da kullanılır. Tayvan’a ya da Hong Kong’a gitmiyorsan basitleştirilmiş karakterlerle başla: sonradan geçiş göründüğünden kolaydır.
